Dimmen: wat er moet kloppen
De knop en wat erachter zit
De foto toont een dimmer met de behuizing eraf: een spoel, een printplaatje en een zekering. Dat is meer techniek dan de meeste mensen verwachten achter een draaiknop, en het verklaart waarom dimmen met led niet vanzelf goed gaat. Drie dingen moeten op elkaar passen.
Drie dingen moeten kloppen
Dimmen lukt alleen als de lichtbron dimbaar is, de dimmer geschikt is voor led en de belasting binnen het bereik van die dimmer valt. Ontbreekt er één van de drie, dan krijgt u knipperen, brommen, een lamp die pas op de helft aangaat of een dimmer die warm wordt. Het is geen kwestie van pech maar van een combinatie die niet bij elkaar past.
Dimbare lichtbron
Op de verpakking staat of een led dimbaar is; is dat er niet, ga er dan van uit dat hij het niet is. Een niet-dimbare led op een dimmer flikkert of gaat kapot. Bij armaturen met een ingebouwde led geldt hetzelfde: daar staat het in de specificaties, samen met het type driver.
Fase-aansnijding of fase-afsnijding
Oude dimmers voor gloeilampen werken met fase-aansnijding, afgekort RL. Veel leds vragen juist fase-afsnijding, afgekort RC. Universele led-dimmers kunnen beide en schakelen zelf om of hebben een schuifje. Staat er op uw bestaande dimmer alleen een gloeilampsymbool en een bereik als 40 tot 300 watt, dan is hij vrijwel zeker voor gloeilampen en niet voor led.
Minimumbelasting
Een dimmer heeft een bereik, bijvoorbeeld 3 tot 100 watt. Drie ledlampjes van 5 watt komen samen op 15 watt en dat past. Eén enkele led van 4 watt op een dimmer die minimaal 10 watt vraagt, past niet, met knipperen als gevolg. Bij een reeks lampen is de optelsom dus in uw voordeel.
Draadloos dimmen
Wie geen dimmer in de muur wil of huurt, kan dimbare lampen met ingebouwde radio gebruiken, bediend via een app of een losse knop. Dat werkt zonder de bedrading aan te passen en is daardoor de eenvoudigste route in een huurwoning. Nadeel is de afhankelijkheid van een app, een hub of een batterij in de afstandsbediening.
Wat u vooraf uitzoekt
Noteer het type lichtbron, het aantal en het wattage, en kijk daarna welke dimmer daarbij past. Fabrikanten van dimmers publiceren lijsten met geteste ledlampen. Twijfelt u, kies dan een universele led-dimmer met een laag minimum. Werken aan de bedrading zelf is werk voor iemand die weet wat hij doet; de groep gaat er sowieso eerst uit.
Wat u merkt aan een verkeerde combinatie
De klachten zijn herkenbaar: de lamp knippert op de laagste stand, hij gaat pas aan als u de knop halverwege draait, hij blijft zwak nagloeien als hij uit staat, of de dimmer bromt hoorbaar. Geen van die verschijnselen is een defect van de lamp; het is telkens dezelfde oorzaak, namelijk een dimmer en een lichtbron die niet bij elkaar horen. Vervang eerst de goedkoopste van de twee, meestal de lichtbron, en pas daarna de dimmer.